8 minutes read
Na spokojnym skraju Rupià, małej średniowiecznej wioski w regionie Baix Empordà w prowincji Girona, Casa 1922 znajduje się w subtelnym miejscu —pomiędzy zwartą zabudową miasteczka a otwartością rolniczego krajobrazu. To właśnie tutaj, w tej strefie przejściowej, pracownia NORDest Arquitectura stworzyła projekt, który wydaje się jednocześnie znajomy i dyskretnie radykalny.
Dla każdego, kto rozważa budowę domu prefabrykowanego, ten projekt stanowi cenną lekcję: Prefabrykacja nie jest stylem — to strategia.
Dom między dwoma światami
Zamiast dążyć do rozwiązania o charakterze formalnie ekspresyjnym lub ikonicznym, NORDest Arquitectura opiera projekt na logice tradycyjnego domu z regionu Empordà. Punktem wyjścia jest zestaw odziedziczonych zasad: zwarte bryły minimalizujące ekspozycję, grube przegrody regulujące temperaturę oraz otwory starannie dostosowane do orientacji i zapewnienia prywatności. Elementy te zostały wyodrębnione i zinterpretowane na nowo w języku współczesnym, który pozostaje stonowany, wyważony i głęboko osadzony w kontekście.
Nowe spojrzenie na archetyp Empordà
Na pierwszy rzut oka dom wydaje się niemal archetypiczny: dwuspadowe dachy, solidne ściany, oszczędne otwory. Jednak pod tą spokojną, niemal ponadczasową powierzchownością kryje się zasadniczo współczesne podejście — ukształtowane przez prefabrykację, procesy przemysłowe i wysokowydajne systemy budowlane.
Projekt składa się z dwóch sąsiadujących ze sobą budynków mieszkalnych, zaprojektowanych jako proste bryły z dachami dwuspadowymi, nawiązujące do regionalnych budynków gospodarczych. Ich geometria jest przejrzysta i jednoznaczna, co pozwala uniknąć elementów, które mogłyby zakłócić wizualną ciągłość wsi. Decyzja ta nie ma wyłącznie charakteru estetycznego; odzwierciedla ona szersze podejście do architektury jako ciągłości, a nie zerwania z tradycją.
Wewnątrz budynek odzwierciedla współczesny styl życia, zachowując jednocześnie poczucie hierarchii przestrzennej. Centralne strefy dzienne zaprojektowano jako otwarte, płynne przestrzenie, w których współistnieją funkcje kuchenne, jadalniane i wypoczynkowe, rozciągające się wizualnie w kierunku krajobrazu. Natomiast pomieszczenia o bardziej prywatnym charakterze znajdują się w bardziej zwartym obszarze, zapewniając intymność i ochronę termiczną. Ta równowaga między otwartością a zamknięciem odzwierciedla dwoistą naturę samego terenu.
W ten sposób powstaje dom, który wpisuje się w otoczenie zarówno pod względem kulturowym, jak i środowiskowym. Jest to architektura postrzegana nie jako obiekt, lecz jako część szerszego systemu relacji.

Prefabrykacja jako niewidoczna struktura nośna
Najbardziej przełomowy aspekt projektu Casa 1922 nie rzuca się w oczy na pierwszy rzut oka. Jego innowacyjność polega na sposobie realizacji – starannie zaplanowanym procesie budownictwa przemysłowego, dzięki któremu znaczna część złożoności prac zostaje przeniesiona z placu budowy do fabryki.
Kluczowym elementem tego podejścia jest zastosowanie prefabrykowanych paneli elewacyjnych opracowanych przez firmę Evowall. Panele te zostały zaprojektowane jako systemy wielowarstwowe, łączące izolację, szczelność powietrzną oraz przestrzenie instalacyjne w jednym, gotowym elemencie. Produkowane w kontrolowanych warunkach, trafiają na plac budowy w stanie gotowym do montażu, co ogranicza konieczność dokonywania poprawek na miejscu i zapewnia poziom precyzji trudny do osiągnięcia przy użyciu konwencjonalnych metod.
W przypadku Casa 1922 szczególnie uderzające jest to, że ta przemysłowa logika nie dyktuje charakteru architektonicznego. Prefabrykacja pozostaje dyskretna, niemal niewidoczna – wspiera projekt, a nie go definiuje. Dom nie wygląda na prefabrykowany i właśnie o to chodzi. Industrializacja staje się środkiem służącym osiągnięciu przejrzystości, a nie celem estetycznym samym w sobie.

Fundamenty zakorzenione w ziemi, z lżejszą konstrukcją powyżej
Konstrukcja obiektu opiera się na starannie dopracowanym systemie hybrydowym, w którym murarstwo i prefabrykacja nie stanowią przeciwieństw, lecz są płynnie zintegrowane. Parter, wykonany z muru blokowego, tworzy solidną i idealnie równą podstawę — niezbędną do zamontowania prefabrykowanych paneli na wyższych kondygnacjach z wymaganą precyzją.
Po zmontowaniu te prefabrykowane panele tworzą ciągłą, szczelną powłokę, która otacza górną część budynku z niezwykłą spójnością. Przejście między obydwoma systemami zostało skrupulatnie dopracowane, aby uniknąć mostków termicznych i nieszczelności, co gwarantuje, że ich połączenie nie wpływa negatywnie na parametry użytkowe.
W tym sensie Casa 1922 stanowi przykład innowacji, która jest zarówno nowatorska, jak i powściągliwa. Wykorzystuje ona współczesne systemy budowlane, aby osiągnąć wysoki poziom wydajności, zachowując jednocześnie styl materiałowy i przestrzenny, który wydaje się ponadczasowy.

Istotność, zrównoważony rozwój i innowacje
Paleta materiałów zastosowanych w Casa 1922 podkreśla jej związek z otoczeniem, a jednocześnie jest zgodna ze współczesnymi standardami środowiskowymi. Powierzchnie zewnętrzne wykończono tynkami na bazie minerałów, które nawiązują fakturą i kolorem do tradycyjnych budowli, dzięki czemu budynek idealnie wtapia się w otoczenie. Wykończenia te są nie tylko odpowiednie pod względem wizualnym, ale także kompatybilne z oddychającymi konstrukcjami ściennymi, co przyczynia się do zdrowszego mikroklimatu wewnątrz budynku.
Wydajność przegród zewnętrznych budynku ma kluczowe znaczenie dla strategii zrównoważonego rozwoju. Dzięki połączeniu wysokiego poziomu izolacji z hermetyczną konstrukcją dom znacznie ogranicza zapotrzebowanie na energię. Uzupełnieniem tego są zasady projektowania pasywnego, dostosowane do klimatu śródziemnomorskiego. Orientacja brył budynku pozwala na kontrolowane pozyskiwanie energii słonecznej zimą, jednocześnie ograniczając przegrzanie w miesiącach letnich. Starannie rozmieszczone otwory ułatwiają wentylację krzyżową, zmniejszając zależność od mechanicznych systemów chłodzenia.
Cechą wyróżniającą ten projekt jest sposób, w jaki strategie te są wkomponowane w samą architekturę. Zrównoważony rozwój nie jest traktowany jako dodatek czy warstwa technologiczna, lecz jako nieodłączny element projektu. Grubość ścian, rozmieszczenie okien oraz relacje między przestrzeniami wewnętrznymi i zewnętrznymi – wszystko to wpływa na efektywność środowiskową domu.

Cicha rozmowa ze środowiskiem
Mieszkanie w Casa 1922 to doświadczenie sekwencji przestrzeni, które stopniowo się rozwijają, pełniąc rolę pośrednika między wnętrzem a otoczeniem zewnętrznym. Przejście to nigdy nie jest gwałtowne; zamiast tego wyraża się poprzez szereg stref pośrednich, pełniących rolę progów. Zadaszone tarasy, cofnięte otwory i zacienione obszary tworzą bufor między wnętrzem a krajobrazem, pozwalając domowi dostosowywać się do zmieniających się warunków w ciągu dnia i na przestrzeni pór roku.
Światło odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu tego wrażenia. Jest starannie modulowane, wpadając przez otwory, które kadrują konkretne widoki i podkreślają głębię przestrzeni. W rezultacie powstaje atmosfera, która wydaje się zarówno jasna, jak i stabilna, gdzie obecność otoczenia zewnętrznego jest nieustannie odczuwalna, ale nigdy nie przytłaczająca.
Rozmieszczenie przestrzeni wzmacnia to poczucie równowagi. Centralna część dzienna pełni rolę punktu skupienia – miejsca, w którym toczy się codzienne życie w harmonii z otoczeniem. Stąd prowadzi dostęp do bardziej prywatnych pomieszczeń, zapewniających poczucie schronienia i bezpieczeństwa. To stopniowe przejście od przestrzeni publicznej do prywatnej, od otwartej do zamkniętej, tworzy rytm, który jest zarówno funkcjonalny, jak i zapewnia wyjątkowe doznania.
W tym domu panuje spokój, który wykracza poza jego wygląd zewnętrzny. Jest on obecny w sposobie, w jaki materiały pochłaniają światło, w relacjach między poszczególnymi przestrzeniami oraz w tym, jak budynek wpisuje się w otoczenie. Jest to forma komfortu, która nie rzuca się od razu w oczy, ale jest głęboko trwała.

Nowy język architektury mieszkaniowej opartej na elementach prefabrykowanych
Casa 1922 sugeruje, że przyszłość budownictwa mieszkaniowego nie polega na porzuceniu tradycji, ale na jej nowatorskiej reinterpretacji przy użyciu nowych środków. Łącząc budownictwo przemysłowe z wrażliwym podejściem do miejsca, pracownia NORDest Arquitectura pokazuje, że prefabrykacja może być narzędziem zapewniającym ciągłość, a nie przełomem.
Projekt podważa powszechne przekonanie, że domy prefabrykowane są z natury rzeczy sztampowe lub oderwane od otoczenia. Pokazuje natomiast, że gdy kieruje się nimi silna wizja architektoniczna, procesy przemysłowe mogą przyczynić się do tworzenia przestrzeni, które są specyficzne, mają głęboki sens i są mocno zakorzenione w otoczeniu.
Dla osób rozważających obecnie budowę domu wnioski są jasne. Prefabrykacja zapewnia nie tylko wydajność i precyzję, ale także możliwość osiągnięcia wyższego poziomu jakości i parametrów użytkowych. W połączeniu z przemyślanym podejściem do projektowania może to zaowocować architekturą, która jest zarówno nowoczesna, jak i ponadczasowa.

Twórcy projektu
-
Lokalizacja: Rupià, Girona, Hiszpania
-
Rok: 2023
-
Architekt: NORDest Arquitectura
-
Powierzchnia domu: ok. 150–160 m² na mieszkanie (szacunkowo)
-
Producent elementów prefabrykowanych: Evowall (system elewacyjny)
-
Rodzaj paneli prefabrykowanych: Przemysłowo produkowane wielowarstwowe panele elewacyjne
-
Autor zdjęć: Filippo Poli







