9 minutes read
W osiedlu Common Woods w Amersfoort przestrzenie między domami pomagają zrozumieć charakter tej architektury. Nasadzenia rozciągają się między domami jednorodzinnymi a budynkami wielorodzinnymi, a tarasy wychodzą na ścieżki i wspólne przestrzenie zewnętrzne. Inwestycja powstała na terenie dawnego ośrodka jeździeckiego, położonego obok posiadłości Nimmerdor, gdzie bliskość lasu ma decydujący wpływ na układ zabudowy dzielnicy.
Projekt, opracowany przez Space&Matter dla firmy Holistic Development, z architekturą krajobrazu autorstwa DELVA, obejmuje 56 domów i bada, w jaki sposób przemysłowe budownictwo drewniane może dostosować się do potrzeb różnych gospodarstw domowych oraz różnych form relacji z otoczeniem zewnętrznym. Jego walory architektoniczne wynikają częściowo z decyzji podjętej na etapie realizacji: zastąpienia koncepcji opartej na modułach przestrzennych prefabrykowanymi panelami ściennymi i podłogowymi.
Ta zmiana sprawia, że projekt „Common Woods” stanowi przydatny przykład dla każdego, kto rozważa budowę z wykorzystaniem elementów prefabrykowanych. Wybór tego, co produkować i na jaką skalę, staje się decyzją o charakterze architektonicznym, mającą wpływ na rozplanowanie przestrzeni, połączenia i wykorzystanie materiałów.
Osiedle położone w otoczeniu lasu
Firma Space&Matter rozplanowała budynki w grupach, dzięki czemu tereny zielone przenikają do kompleksu. Granice między działkami są celowo niewyraźne. W rezultacie powstała seria przestrzeni zewnętrznych dających poczucie zamkniętej przestrzeni, ukształtowanych pomiędzy budynkami a roślinnością. Centralny plac i szklarnia stanowią dla mieszkańców wspólne miejsce spotkań w ramach tej kompozycji.
Program mieszkaniowy obejmuje wille, domy szeregowe i mieszkania w sektorze socjalnym, średniej klasy oraz prywatnym. Powtórzenie musi zatem uwzględniać istotne różnice w skali krajowej. Deweloper oferuje 20 mieszkań typu Studio o powierzchni od 26 do 44 m²; większe mieszkania i penthouse’y poszerzają zakres typów gospodarstw domowych, które może pomieścić ta dzielnica.
Ta różnorodność nadaje krajobrazowi dodatkową rolę. Zapewnia to ciągłość między budynkami, które różnią się powierzchnią użytkową i potrzebami użytkowników. Ogrody i wspólne przestrzenie stwarzają okazje do nawiązywania kontaktów, podczas gdy poszczególne domy zachowują własne wejścia i prywatne przestrzenie. Wspólnota jest wspierana poprzez organizację codziennych zajęć, a mieszkańcy angażują się w kształtowanie przestrzeni wspólnych.
Jak prefabrykacja wpłynęła na architekturę
Od kompletnych modułów po płaskie panele
W początkowych propozycjach rozważano moduły trójwymiarowe. Według firmy Boom Builds, specjalizującej się w budownictwie, różnorodność projektów willi wymagałaby wielu indywidualnych konfiguracji modułów. Różnice w połączeniach spowodowały wzrost zapotrzebowania na materiały, a elementy wykonywane na zamówienie skomplikowały prace inżynieryjne w fabryce. Zespół zdecydował się natomiast na dwuwymiarowe ściany i podłogi z drewna krzyżowo-laminowanego, osiągając większą wydajność dzięki większej standaryzacji.
Drewno krzyżowo-laminowane, zwane CLT, powstaje poprzez połączenie warstw drewna, których słoje biegną naprzemiennie w różnych kierunkach. Powstałe w ten sposób panele konstrukcyjne mogą służyć do budowy ścian i podłóg. W Common Woods elementy te współgrają z konstrukcją szkieletową, dostarczoną i zmontowaną przez firmę Treetek.
To rozróżnienie ma znaczenie przy analizowaniu architektury. System powtarzalnych konstrukcji niekoniecznie oznacza powtarzające się prostopadłościany wielkości pomieszczenia. W tym przypadku zaproponowano sposób organizacji produkcji, uwzględniający różnorodne typy mieszkań. Dla nabywców porównujących domy prefabrykowane pokazuje to, dlaczego oprócz wybranego projektu należy wziąć pod uwagę również metodę produkcji.
Takie podejście znajduje również odzwierciedlenie w wyglądzie zewnętrznym budynków. Architekci opisują pionowe i poziome podziały okładziny jako wynik zastosowania prefabrykacji. Podziały te określają powiązane ze sobą proporcje w różnych typach budynków, nadając dzielnicy rozpoznawalny język architektoniczny.
W tym ujęciu industrializacja dotyczy organizacji różnorodności. Osiedle, na którym występuje kilka typów budynków mieszkalnych, wymaga takiego stopnia powtarzalności, który sprawdzi się nawet przy zmieniających się planach. Panel staje się standardowym elementem konstrukcyjnym, nie determinując przy tym całego projektu mieszkania. To pomaga wyjaśnić, dlaczego wybór mniejszej jednostki prefabrykacji może sprzyjać realizacji szerszego zakresu założeń architektonicznych. Pytanie brzmi: w jakich przypadkach powtarzalność ułatwia realizację, a w jakich różnorodność sprawia, że dom staje się bardziej funkcjonalny.
Projektowanie połączeń przed montażem
Znaczna część prac koordynacyjnych została przeprowadzona jeszcze przed dostarczeniem elementów na miejsce budowy. Firma VH Engineering opracowała model konstrukcji z drewna klejonego warstwowo (CLT) i współpracowała z inżynierami, monterami oraz dostawcą konstrukcji drewnianych w ramach modelowania informacji o budynku (BIM) – wspólnej cyfrowej reprezentacji służącej do koordynacji informacji budowlanych.
W modelu uwzględniono otwory niezbędne do poprowadzenia instalacji elektrycznej i innych instalacji jeszcze przed rozpoczęciem produkcji fabrycznej. Koordynowała również powiązania między drewnianymi elementami konstrukcyjnymi a zewnętrznymi elementami szkieletu drewnianego. W ramach takich prac kładzie się większy nacisk na wczesne dopracowanie połączeń, kiedy elementy można jeszcze dostosować na etapie projektowania.
W przypadku zlecenia indywidualnego sugeruje to następującą praktyczną kolejność działań: opracowanie założeń projektowych wraz z architektem, uzgodnienie ich z dostawcą oraz koordynacja usług przed zatwierdzeniem produkcji u Producenta. W tej dyskusji należy uwzględnić nie tylko konstrukcję budynku, ale także rozmieszczenie kuchni i łazienki. W przypadku prefabrykacji moment podjęcia tych decyzji ma istotne znaczenie; korzyści z tego rozwiązania zależą częściowo od jakości informacji przekazywanych między projektantami a wykonawcami.
Karbouw, główny wykonawca, informuje, że prefabrykowane elementy zwiększyły wydajność budowy i ograniczyły wpływ prac na ograniczoną przestrzeń placu budowy. Wykorzystano również sprzęt elektryczny. Nie opublikowano jednak żadnego programu porównawczego, dlatego udokumentowanej korzyści nie należy traktować jako dowodu na to, że budowa tych domów zajęła o określony procent mniej czasu.
Drewno w ramach szerszej strategii materiałowej
W elewacjach zastosowano czerwone, ciemne i jasne odcienie piaskowe, dzięki czemu budynki harmonizują z kolorystyką otaczającego krajobrazu. Wzdłuż ulicy Leusderweg elewacje mają bardziej regularną kompozycję; w kierunku lasu okna są dostosowane do układu wnętrz i widoków. Tarasy i balkony tworzą przestrzenie pośrednie między pomieszczeniami a ścieżkami w okolicy.
Głównym materiałem budowlanym jest drewno, ale w projekcie wykorzystano również beton i stal. Warunki gruntowe wymagały wykonania fundamentów betonowych; w celu zmniejszenia zużycia materiałów wybrano konstrukcję stalową z betonem wylewanym na miejscu. Strategia środowiskowa obejmuje zatem decyzje dotyczące sposobu wykorzystania materiałów konwencjonalnych.
Firma Treetek odnotowuje około 1 400 m³ drewna i szacuje, że magazynuje ono 1 002 ton CO₂. Na tym wykresie przedstawiono zawartość węgla w drewnie. Ocena ogólnego bilansu emisji dwutlenku węgla w ramach danego przedsięwzięcia wymagałaby również uwzględnienia procesu produkcji, transportu, innych materiałów, eksploatacji oraz ewentualnej utylizacji lub ponownego wykorzystania.
Energia i woda jako wspólne zagadnienia projektowe
Domy te nie są zasilane gazem, a pompy ciepła i panele słoneczne stanowią część ich strategii energetycznej. W budynkach zaprojektowanych z uwzględnieniem środowiska naturalnego stosuje się system wykorzystania wody szarej, w którym woda pochodząca z pryszniców i zmywarek przepływa przez system filtracji oparty na roślinach, a następnie jest ponownie wykorzystywana do spłukiwania toalet. Woda deszczowa jest gromadzona w celu nawadniania ogrodu i szklarni.
Sadzenie roślin ma nie tylko znaczenie estetyczne. Źródła pożywienia, warunki do gniazdowania oraz schronienie mają na celu wspieranie istniejącej fauny. Wszystkie te działania sprawiają, że ekologiczne podejście do projektu wykracza poza samą konstrukcję drewnianą i obejmuje sposób, w jaki mieszkańcy oraz inne gatunki korzystają z tego terenu.
Różne sposoby funkcjonowania w tym samym systemie
Odpowiednie zasady konstrukcyjne pozwalają na dostosowanie się do różnych układów wnętrz. Kuchnie i jadalnie łączą się z częściami dziennymi, natomiast klatki schodowe, pomieszczenia gospodarcze i łazienki tworzą bardziej zwarte strefy. Domy rozciągają się na trzech poziomach i obejmują pomieszczenia przeznaczone do spania, pracy i wypoczynku, a także górne tarasy.
Apartament na najwyższym piętrze stanowi konkretny przykład elastyczności. Na powierzchni 216 m² znajdują się trzy sypialnie, dwie łazienki oraz pokój wielofunkcyjny z własną toaletą. Dwa wejścia umożliwiają różne sposoby dostępu, co sprzyja wykorzystaniu tego miejsca jako przestrzeni roboczej lub Studio. Dwa tarasy dachowe rozszerzają przestrzeń mieszkalną w kierunku otaczającego lasu.
Na poziomie dzielnicy szklarnia, ogród warzywny oraz przestrzenie coworkingowe i konferencyjne zapewniają mieszkańcom dostęp do dodatkowych form spędzania czasu w pobliżu ich domów. Miejsca te dają możliwość spotkań bez konieczności, by każde z nich odbywało się w czyimś domu. W trakcie budowy organizowano regularne spotkania z nabywcami, co pozwoliło na powiązanie procesu realizacji z powstającą społecznością.
Dla przyszłego właściciela domu ważną lekcją, którą można wykorzystać w przyszłości, jest związek między systemem a założeń projektowymi. Zdecyduj, które pomieszczenia wymagają oddzielności, które czynności mogą odbywać się w tej samej przestrzeni oraz na które widoki warto zwrócić uwagę. Następnie sprawdź, w jaki sposób dana metoda realizacji może zapewnić realizację tych priorytetów. Projekt „Common Woods” pokazuje, w jaki sposób decyzje dotyczące realizacji mogą wpływać na różnorodność architektoniczną, podczas gdy otoczenie krajobrazowe nadaje powstałym budynkom wspólny charakter.
Podziękowania za realizację projektu
Lokalizacja
, Leusderweg, obok Nimmerdor, Amersfoort, Holandia
Rok
2022
Architektura
Przestrzeń i materia
Architektura krajobrazu
DELVA – Architektura krajobrazu i urbanistyka.
Pelementy prefabrykowane
Panele ścienne i podłogowe z drewna klejonego warstwowo (CLT) w połączeniu z elementami konstrukcji szkieletowej.
Fotografia
Riccardo De Vecchi
